Hỏi đáp · Làm nhà, về nhà mới
Sửa nhà có cần xem ngày, xem tuổi không?
Trả lời ngắn
Quan niệm phổ biến chia làm hai: sửa lớn đụng tới móng, tường chịu lực, mái hoặc nâng tầng thì xem cả tuổi gia chủ và ngày như xây mới; sửa nhỏ như sơn, lát gạch, thay cửa, làm trần, nội thất thì chỉ cần chọn ngày bắt đầu. Sửa bếp có danh sách ngày riêng trong lịch truyền thống. Riêng sửa cổng, chúng tôi chưa tìm được nguồn quy định riêng.
Sửa lớn hay sửa nhỏ
| Loại | Ví dụ | Xem gì |
|---|---|---|
| Sửa lớn | Đụng móng, tường chịu lực, mái; nâng tầng | Xét tuổi gia chủ (Kim Lâu, Hoang ốc, Tam tai) và chọn ngày như xây mới |
| Sửa nhỏ | Sơn, lát gạch, thay cửa, làm trần, nội thất | Chỉ chọn ngày bắt đầu |
Cách chia này lấy theo KTS Phạm Cương (CafeF 2019); các nguồn khác khá thống nhất.
Sửa lớn: như xây mới
Web kiểm năm cho gia chủ; nếu phạm thì hỏi gia đình có kiêng không, rồi mới nêu cách chờ năm hoặc mượn tuổi. Mốc chính là ngày bắt đầu đụng tới đất, móng, kết cấu — chọn như ngày động thổ. Xây lại trên nền nhà cũ cũng thường được coi như xây mới. Theo quan niệm phổ biến, mượn tuổi chỉ đặt ra khi xây mới hoặc khi việc sửa tác động lớn đến đất; sửa sang thông thường chỉ cần chọn ngày. Nếu cần mượn tuổi, cách chọn người giống như khi xây mới.
Sửa nhỏ: chọn ngày bắt đầu thế nào
Web áp các ngày kỵ chung cho mọi việc (Tam nương, Nguyệt kỵ, Dương công kỵ, Sát chủ, Thọ tử, trực Phá, ngày xung tuổi gia chủ), rồi dùng bảng của động thổ nhưng nhẹ hơn một bậc: ngày kỵ động thổ chỉ bị trừ điểm, không bị loại. Sửa nhỏ không kiểm Kim Lâu, Hoang ốc, Tam tai.
Phan Kế Bính ghi một điều kiêng
Trong Việt Nam phong tục, phần các việc kiêng kỵ, có câu: "Chữa nhà kiêng thu hẹp hơn trước." Nghĩa là tục cũ kiêng sửa cho nhà hẹp lại so với trước.
Sửa bếp
Lịch truyền thống có danh sách riêng cho việc xây bếp: 18 ngày can chi, khớp giữa các nguồn (Giáp Tý, Ất Sửu, Kỷ Tỵ, Canh Ngọ, Tân Mùi, Quý Dậu, Giáp Tuất, Ất Hợi, Quý Mùi, Giáp Thân, Nhâm Thìn, Ất Mùi, Tân Hợi, Quý Sửu, Giáp Dần, Ất Mão, Kỷ Mùi, Canh Thân); việc làm bếp kỵ các sao Hỏa tinh, Thiên hỏa. Bản này của web chưa có mốc làm bếp riêng và chưa xét danh sách ngày làm bếp; mục Kiểm 1 ngày (việc "sửa nhà") cho biết ngày bạn định làm có phạm các ngày kỵ chung hay không.
Sửa mái, sửa cổng
Sửa mái thuộc phần kết cấu, nên theo quan niệm phổ biến được xét như sửa lớn. Riêng sửa cổng, chúng tôi chưa tìm được nguồn quy định riêng, nên web không đặt quy tắc riêng; nếu muốn chọn ngày, bạn dùng Kiểm 1 ngày.
Hỏng hóc thật thì sửa ngay
Với hỏng hóc thật như dột mái, vỡ ống nước, nhiều nhà sửa ngay, kể cả khi nhà đang có tang. Chọn ngày là để yên tâm, không phải để chờ đợi khi nhà cần sửa gấp.
→ Kiểm một ngày bắt đầu sửa · Tuổi 1990 làm nhà năm nào không phạm?
Nguồn: CafeF 2019 — KTS Phạm Cương · Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, III.32 (Wikisource)
Thông tin tham khảo theo phong tục và lịch truyền thống; mỗi gia đình có thể theo cách khác.