Hỏi đáp · Làm nhà, về nhà mới
Động thổ, đổ móng, cất nóc có cần xem ngày, làm lễ không?
Trả lời ngắn
Động thổ là mốc mở đầu việc xây nhà nên hầu hết gia đình chọn ngày giờ và làm lễ. Lịch truyền thống có danh sách ngày tốt và ngày kỵ riêng cho động thổ. Lễ có thể tự làm hoặc nhờ người am hiểu; web không cung cấp văn khấn. Theo KTS Hoàng Trà, ngày đặt viên gạch đầu tiên hoặc đổ bê tông móng đầu tiên là ngày nên xem. Nhà nhỏ đào và lót móng ngay trong ngày động thổ thì chỉ cần chọn giờ; đào nhiều ngày thì chọn thêm ngày đặt móng, lễ đơn giản. Cất nóc là gác đòn dông với nhà mái ngói, hoặc đổ bê tông mái tầng trên cùng với nhà mái bằng. Nhiều nhà xem ngày giờ và làm lễ cho mốc này. Theo KTS Hoàng Trà, đổ mái tầng 1 có làm lễ, còn các tầng sau chỉ cần chọn ngày. Một số kiến trúc sư cho rằng lễ cất nóc chủ yếu để gia đình yên tâm.
Năm mốc thường làm lễ
KTS Hoàng Trà tổng kết năm thời điểm nhiều nhà làm lễ khi xây nhà:
| Mốc | Chọn gì | Ghi chú |
|---|---|---|
| Động thổ | Ngày + giờ | Mốc chính khi xây mới, sửa lớn |
| Đặt móng | Ngày + giờ, tùy nhà | Nhà nhỏ đào và lót móng trong ngày động thổ thì không tách |
| Đổ mái tầng 1 | Ngày | Nhiều nhà làm lễ; các tầng sau chỉ chọn ngày |
| Cất nóc / đổ mái trên cùng | Ngày + giờ | Nhà mái ngói: gác đòn dông |
| Nhập trạch | Ngày + giờ | Khi về ở |
Động thổ: lịch truyền thống xét gì
- 15 ngày can chi căn bản cho động thổ, bốn nguồn khớp nhau: Giáp Tý, Quý Dậu, Mậu Dần, Kỷ Mão, Canh Thìn, Tân Tỵ, Giáp Thân, Bính Tuất, Giáp Ngọ, Bính Thân, Mậu Tuất, Kỷ Hợi, Canh Tý, Giáp Thìn, Quý Sửu.
- Kỵ riêng: Thổ phủ (ngày trực Kiến, tính theo tiết hoặc theo tháng âm như lịch Việt), Thổ phù, và hai ngày Quý Mùi, Ất Mùi. Thổ phủ và Thổ phù là hai sao khác nhau; nhiều nơi gộp làm một rồi hỏi "bảng nào đúng".
- Trực tốt: Định, Thành, Khai.
Đây là quy tắc chung, chưa xét tuổi. Một ngày cụ thể còn phải qua các ngày kỵ chung và tuổi gia chủ.
Đổ mái khác cất nóc
Không phải lần đổ mái nào cũng là cất nóc. Theo KTS Hoàng Trà, đổ mái tầng 1 có làm lễ, các tầng sau chỉ chọn ngày, còn cất nóc là lễ riêng. Với nhà bê tông, cất nóc là ngày đổ bê tông mái tầng trên cùng.
Lịch có danh sách 36 ngày can chi căn bản cho cất nóc (ba nguồn khớp nhau), kỵ nặng sao Thiên hỏa, ưu tiên trực Thành, Khai. Chỗ các nguồn nói ngược nhau là trực Bình: nguồn Việt Nam cho là tốt, sách Hiệp Kỷ cho là kỵ — web không cộng, không trừ, chỉ ghi chú. Với mái ngói, mái tôn, một số sách còn kỵ lợp mái vào ngày Ngọ.
Gác đòn dông giờ nào
Web lấy giờ hoàng đạo theo chi của ngày đã chọn, bỏ giờ xung tuổi gia chủ (và người được mượn tuổi nếu có), rồi lọc theo khung giờ bạn muốn. Mỗi mốc có 2–3 khung giờ.
Có cần thầy cúng không
Lễ có thể tự làm hoặc nhờ người am hiểu. KTS Phạm Cương và chuyên gia Tam Nguyên cho rằng lễ cất nóc, gác đòn dông "không có tác dụng thực tế", chủ yếu để gia đình yên tâm. Web không cung cấp văn khấn, mâm cúng.
Trời mưa sau khi động thổ, đổ mái
Web chỉ giúp chọn ngày giờ theo lịch truyền thống, không đoán điềm báo từ thời tiết hay sự việc xảy ra trong ngày. Ngày bạn đã chọn theo lịch vẫn giữ nguyên ý nghĩa.
→ Kiểm một ngày động thổ, cất nóc · Mượn tuổi làm nhà là gì, cần làm gì?
Nguồn: Báo Đầu tư 2020 — KTS Hoàng Trà: chọn ngày và làm lễ khi xây nhà · Tuổi Trẻ 2018 — Phạm Cương, Tam Nguyên · Hiệp Kỷ Biện Phương Thư q.6, q.11 (Wikisource) · Ngọc Hạp Ký (Wikisource)
Thông tin tham khảo theo phong tục và lịch truyền thống; mỗi gia đình có thể theo cách khác.