Hỏi đáp · Làm nhà, về nhà mới
Mượn tuổi làm nhà là gì, cần làm gì? Có cần "chuộc lại nhà" không?
Trả lời ngắn
Mượn tuổi là tục nhờ một người không phạm Kim Lâu, Hoang ốc, Tam tai trong năm đó đứng ra làm lễ thay gia chủ. Người được mượn thường là người thân, khỏe mạnh, không có tang, tuổi không xung với gia chủ. Người đó làm lễ động thổ, thường cả lễ cất nóc và vào nhà làm lễ nhập trạch trước; lúc làm lễ, gia chủ tạm tránh mặt. Các kiến trúc sư được báo chí phỏng vấn cho rằng đây chủ yếu là để gia đình yên tâm. Không cần sang tên giấy tờ thật. Có nơi làm giấy "bán nhà" tượng trưng cho người được mượn tuổi, đến ngày nhập trạch thì gia chủ "chuộc lại". Nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho rằng lễ mua lại nhà không cần thiết. Nếu gia đình vẫn muốn làm, nhiều nhà chỉ làm tượng trưng, không lập giấy tờ thật. Theo KTS Nguyễn Minh Sơn, người cho mượn tuổi không chịu ảnh hưởng gì từ năm làm nhà của gia chủ. Theo tục, người cho mượn thường tránh cho nhiều nhà mượn tuổi trong cùng một năm.
Chọn người được mượn
Theo các nguồn đã đọc, người được mượn thường không phạm Kim Lâu, Hoang ốc, Tam tai trong năm làm nhà; tuổi không xung với gia chủ (tránh sáu cặp Tý – Ngọ, Sửu – Mùi, Dần – Thân, Mão – Dậu, Thìn – Tuất, Tỵ – Hợi); là người thân, khỏe mạnh, không có tang.
Các nguồn khác nhau ở vài điểm. Nhiều nơi ưu tiên người nam. Có nguồn khuyên chọn người lớn tuổi hơn gia chủ, còn chuyên gia Tam Nguyên khuyên không nhờ người già. Có nơi chọn tuổi tam hợp, nhị hợp với gia chủ, trong khi ông Trần Đức Thịnh (Vietnamnet 2013) cho rằng "không có tiêu chí chung". Web liệt kê năm sinh trong khoảng 20–60 tuổi mụ.
Người được mượn làm gì, ở mốc nào
| Mốc | Việc thường làm |
|---|---|
| Động thổ | Người được mượn làm lễ, cuốc đất động thổ; gia chủ và người trong nhà phạm tuổi tạm tránh mặt |
| Cất nóc / đổ mái | Thường cũng do người được mượn đứng lễ; nhiều bài nói gia chủ tránh mặt cả lúc này |
| Nhập trạch | Người được mượn vào làm lễ trước, rồi gia chủ mới vào ở |
Không nguồn nào nói rõ gia chủ phải tránh mặt bao lâu; bài tổng hợp chỉ ghi gia chủ "quay lại sau khi thủ tục hoàn tất". Có thầy đòi người được mượn có mặt suốt quá trình xây, có nguồn cho rằng chỉ cần có mặt ở các lễ.
Không cần sang tên giấy tờ
Mượn tuổi là một nghi thức. KTS Nguyễn Minh Sơn gọi đó là "biện pháp trấn an tâm lý"; KTS Phạm Cương còn cho rằng mượn tuổi "hoàn toàn không cần thiết". Web không khuyên sang tên nhà, đất thật cho người khác.
Chuyện "chuộc lại nhà"
Theo tục ở một số nơi, trước khi động thổ, gia chủ làm giấy "bán nhà" tượng trưng cho người được mượn; đến ngày nhập trạch thì "mua lại". Các nguồn còn ghi khác nhau về giá: nhiều nơi nói giá tượng trưng, có trang nói giá mua lại cao hơn giá bán. Nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho rằng lễ "mua lại nhà, mua lại trạch" không cần, theo ông là phần do thầy cúng vẽ thêm, gây tốn kém.
Người cho mượn tuổi
Ngoài câu trả lời ở trên, theo tục, người cho mượn thường không nhận lời khi đang có tang, và tránh cho nhà khác mượn khi nhà trước chưa xong.
Sửa nhà có cần mượn tuổi không?
Theo các bài tổng hợp, mượn tuổi chỉ đặt ra khi xây mới hoặc khi việc sửa tác động lớn đến đất; sửa sang thông thường chỉ cần chọn ngày.
Web làm gì
- Liệt kê năm sinh đủ điều kiện cho mượn tuổi, rồi chọn ngày giờ tránh xung tuổi cả người được mượn lẫn gia chủ.
- Web không giới thiệu dịch vụ hay cung cấp văn khấn. Nếu cần mượn tuổi, web liệt kê các năm sinh phù hợp để bạn nhờ người thân.
→ Mượn tuổi làm nhà 2027 cho người sinh năm 1990 · Mượn tuổi nào: cách tự kiểm
Nguồn: Tuổi Trẻ 2018 — Phạm Cương, Tam Nguyên · Vietnamnet 2013 — KTS Nguyễn Minh Sơn, Trần Đức Thịnh · Báo Đầu tư 2020 — KTS Hoàng Trà · CafeF 2019 · VnExpress 2022 — Phạm Đình Hải · VnExpress 2023 — Phạm Đình Hải · Tiền Phong 2023 — thủ tục chuộc nhà · Vietnamnet 2025 (bài tổng hợp)
Thông tin tham khảo theo phong tục và lịch truyền thống; mỗi gia đình có thể theo cách khác.