Tự xông đất cho nhà mình được không?

Tục xông đất vốn trọng tính nết

Phan Kế Bính, trong Việt Nam phong tục (đăng báo năm 1913–1914), tả tục này rất gọn: "Nhiều nhà nhờ một người phúc hậu dễ tính, sáng sớm đến xông đất, để cho cả năm được bán đắt, buôn may." Sách không nói gì đến tuổi. Điều người xưa coi trọng là người bước vào nhà đầu tiên phải vui vẻ, dễ chịu. Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc, xưa chỉ nhà quan, nhà có học mới chọn người hợp tuổi; còn cách chấm điểm từng tuổi như các trang xem tuổi bây giờ là cách làm về sau.

Vì vậy, người trong nhà hoàn toàn có thể là người xông đất. Không ai hiểu không khí gia đình bằng người nhà.

Vì sao ngày càng nhiều nhà tự xông đất

• Ngại nhờ người ngoài. Báo chí kể không ít chuyện người được nhờ xông đất bị trách khi năm đó nhà kia làm ăn không thuận. Nhiều người vì thế ngại đi chúc Tết sớm sáng mùng 1.
• Sống ở chung cư, xa quê. Người quen về quê ăn Tết, khó hẹn ai đến đúng sáng mùng 1.
• Chủ động hơn. PGS.TS Phan Anh Tú (Trưởng khoa Văn hóa học, ĐH KHXH&NV TP.HCM) cho biết nhiều nhà ngày nay tự xông đất, và "tuổi hợp" chủ yếu là để yên tâm.

Cách làm phổ biến

1. Cả nhà chọn một người vui vẻ, khỏe mạnh — có thể là bố, mẹ, con lớn, hoặc chính gia chủ.
2. Người đó ra khỏi nhà trước giao thừa: đi dạo, xuống sảnh chung cư, sang nhà hàng xóm chơi.
3. Sau giao thừa, người đó quay về và bước vào nhà đầu tiên, chúc Tết cả nhà. Nhiều nhà cho người này cầm một cành lộc, gói bánh hay chút quà.
4. Những người ở trong nhà từ trước giao thừa không được tính là người xông đất.

Tết Đinh Mùi 2027, giao thừa là 0 giờ thứ Bảy, 6/2/2027. Nếu không muốn thức khuya, nhiều nhà để người xông đất bước vào sáng sớm mùng 1 — cách phổ biến nhất theo PGS.TS Phan Anh Tú. Giờ cụ thể: xem bài "Xông đất mấy giờ, ở lại bao lâu?".

Vợ xông đất cho chồng có được không?

Nhiều nhà vẫn làm như tự xông đất: vợ ra trước giao thừa, quay về sau giao thừa. Quan niệm cũ chọn "đàn ông trụ cột", nhưng các nhà nghiên cứu văn hóa như GS Hoàng Chương, nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải cho rằng ngày nay không cần phân biệt nam nữ. Con cái xông đất cho bố mẹ cũng vậy.

Có cần xem tuổi người trong nhà không?

Không bắt buộc. Nếu cả nhà muốn yên tâm hơn, web xếp tuổi người xông đất theo năm sinh gia chủ cho Tết 2027, kèm lý do từng tiêu chí. Bạn nhập năm sinh gia chủ để xem nhóm năm sinh hợp; nếu người trong nhà nằm trong nhóm đó thì càng tiện.

Chuyện cả năm không do người xông đất quyết định. Chọn người xông đất là để cả nhà vui và yên tâm đón năm mới.

→ Xem tuổi xông đất 2027 theo năm sinh gia chủ

Nguồn: Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, I.12 (Wikisource) · VnExpress 2004 — Tục xông đất · Tuổi Trẻ 2026 — PGS.TS Phan Anh Tú · Tuổi Trẻ 2026 — xông đất ở đô thị · Tuổi Trẻ 2010 · VnExpress 2025 — khổ vì chuyện xông đất

Thông tin tham khảo theo phong tục và lịch truyền thống; mỗi gia đình có thể theo cách khác.