Đi xông đất mang gì, có cần lì xì, có "mất lộc" không?

Mang gì

Quà xông đất mang tính tượng trưng, không cần đắt:

• Một gói chè, hộp bánh, chai rượu nhỏ hoặc túi kẹo.
• Có người mang theo cành lộc nhỏ.
• Phong bao lì xì cho trẻ con trong nhà.

Điều quan trọng hơn món quà là lời chúc. Người xưa rất giữ lời ăn tiếng nói ngày đầu năm; Phan Kế Bính ghi rằng hôm mùng 1 "ăn nói phải giữ gìn". Một câu chúc ngắn, vui vẻ là đủ.

Có cần lì xì không

Không bắt buộc, nhưng nhà có trẻ con thì người xông đất thường lì xì các cháu. Ngược lại, chủ nhà mời bánh mứt, nước, và có nhà lì xì lại người xông đất như lời cảm ơn.

"Đi xông đất có mất lộc không?"

Chúng tôi không thấy nguồn phong tục nào nói người đi xông đất bị "mất lộc". Trong các bài viết về tục này, việc đi xông đất cho người quen được coi là một việc vui, một cách gửi lời chúc đầu năm.

Nếu bạn được nhờ xông đất

• Nhận lời khi thoải mái. Không ngại thì nhận; bận hay đang có tang thì cứ từ chối nhẹ nhàng — đó là sự chu đáo.
• Đến đúng hẹn, để cả nhà gia chủ khỏi phải chờ.
• Ở lại ngắn. Khoảng 5–10 phút, chúc Tết rồi về.
• Đừng tự tạo áp lực. Năm đó nhà người quen thuận hay không thuận không phải do bạn. Báo VnExpress năm 2025 kể chuyện một nhân viên bị sếp nói là "nặng vía" sau một năm doanh thu giảm, ấm ức đến mức nghỉ việc — một điều đáng tiếc mà chính tục xông đất không hề đòi hỏi.

Nếu bạn là người nhờ

• Hẹn rõ giờ. Ngay sau giao thừa hay sáng mùng 1, mấy giờ — để người đến khỏi phải đoán.
• Chuẩn bị sẵn. Mở cửa đón, bày bánh mứt, ấm trà; chuẩn bị phong bao lì xì lại nếu nhà có thói quen này.
• Không để ai đứng chờ ngoài cửa. Người nhà đi đâu về trước người xông đất thì cứ cho vào nhà; tục không đòi hỏi ai phải đứng ngoài trời rét.
• Nói rõ cả nhà mời vì quý, không phải vì "đổi vận". Câu nói đó giúp người đến vui vẻ hơn — mà vui vẻ mới là điều tục xông đất mong muốn.

Chuyện cả năm không do người xông đất quyết định. Chọn người xông đất là để cả nhà vui và yên tâm đón năm mới.

→ Xông đất mấy giờ, ở lại bao lâu?

Nguồn: Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, I.12 (Wikisource) · VnExpress 2004 · Báo Văn hóa 2020 · Báo Lào Cai 2024 · Tuổi Trẻ 2026 · VnExpress 2025 — khổ vì chuyện xông đất · Pháp Luật 2011

Thông tin tham khảo theo phong tục và lịch truyền thống; mỗi gia đình có thể theo cách khác.