Phụ nữ, người mang thai có xông đất được không?

Về người mang thai: chúng tôi chưa thấy nhà nghiên cứu hay sách phong tục nào nói người mang thai phải kiêng xông đất; điều này chỉ thấy trên một số trang thương mại. Mỗi nhà có cách nghĩ riêng; nếu gia đình băn khoăn thì có thể nhờ người khác hoặc tự xông đất.

Quan niệm "chọn đàn ông" từ đâu ra

Trong Việt Nam phong tục, Phan Kế Bính chép lại hàng loạt điều kiêng của người xưa, trong đó có câu "Ra ngõ kiêng gặp gái, e bất lợi". Chính ông nhận xét các điều kiêng kiểu này "lắm sự nực cười, không có nghĩa lý gì".

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Vinh Phúc (Tuổi Trẻ dẫn lại), ngày xưa có hai cách chọn người xông đất. Nhà quan, nhà có học thì chọn người hợp tuổi, thường là "đàn ông trụ cột". Còn người lao động chỉ cần người khỏe mạnh, tốt tính, gia đình hòa thuận. Như vậy, chuyện "phải là đàn ông" chưa bao giờ là quy tắc chung.

Các nhà nghiên cứu văn hóa nói gì

• GS Hoàng Chương (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc): ngày nay người ta chọn người hợp tuổi "bất kể đàn ông, đàn bà, trai, gái".
• Nhà nghiên cứu Phạm Đình Hải: kiêng phụ nữ xông đất là "định kiến cũ".

Cái giá của một điều kiêng

Báo Dân trí năm 2023 kể chuyện một cô gái phải đứng chờ ngoài trời rét hơn một tiếng sáng mùng 1, vì mẹ kiêng con gái bước vào nhà đầu tiên. Một điều kiêng không có cơ sở có thể làm người thân tủi thân ngay ngày đầu năm — điều chẳng gia đình nào muốn.

Còn người mang thai?

Chúng tôi đã tìm trong sách phong tục và ý kiến các nhà nghiên cứu văn hóa trên báo chí, nhưng chưa thấy ai nói người mang thai phải kiêng xông đất. Phan Kế Bính có ghi nhiều điều kiêng cho người có thai, nhưng không có điều nào về xông đất. Lời khuyên kiêng chỉ thấy trên một số trang thương mại, không dẫn nguồn.

Mỗi nhà có cách nghĩ riêng. Nếu gia đình băn khoăn, có thể nhờ người khác hoặc tự xông đất — cả hai đều là cách nhiều nhà vẫn làm.

Web làm thế nào

Khi xếp tuổi người xông đất, web chỉ xét năm sinh, không hỏi và không xét giới tính.

Chuyện cả năm không do người xông đất quyết định. Chọn người xông đất là để cả nhà vui và yên tâm đón năm mới.

→ Xem tuổi xông đất 2027 theo năm sinh gia chủ

Nguồn: Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, III.32 (Wikisource) · Tuổi Trẻ 2010 — Nguyễn Vinh Phúc · Giáo dục 2017 — GS Hoàng Chương · VnExpress 2026 — Phạm Đình Hải · Dân trí 2023

Thông tin tham khảo theo phong tục và lịch truyền thống; mỗi gia đình có thể theo cách khác.